Life is stories & faces

Ancient Greek Beauty: Το νεσεσέρ των αρχαίων

Aναπαραγωγή της τοιχογραφίας «Οι γαλάζιες κυρίες» από το παλάτι της Κνωσού που εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου, 1525-1450 π.Χ. [The Metropolitan Museum of Art / Public Domain]

Στο κυνήγι της τέλειας εικόνας, σκλάβες έπλεκαν μαλλιά με τις ώρες, έμποροι έφερναν εξωτικά υλικά από όλον τον γνωστό τότε κόσμο και επιστρατεύονταν ισχυρές επικίνδυνες χημικές χρωστικές.

Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο πριν ο Ξέρξης επιτεθεί στις Θερμοπύλες έστειλε έναν ιχνηλάτη να κατασκοπεύσει το στρατόπεδο των Ελλήνων. Αυτός επιστρέφοντας ανέφερε ότι οι Σπαρτιάτες έξω από το στρατόπεδο καθαρίζονταν, αλείφονταν με λάδι, χτενίζονταν και φρόντιζαν επιμελώς την εμφάνιση τους. Ο Ξέρξης φώναξε τον εξόριστο πρώην βασιλιά Δημάρατο που είχε καταφύγει στην αυλή του και του είπε περίπου: «Εσύ μου έλεγες ότι είναι οι τρομερότεροι πολεμιστές της Ελλάδας και αυτοί στολίζονται λες και θα πάνε σε γιορτή». Ο Δημάρατος απάντησε: «Έτσι στολίζονται αυτοί, ειδικά όταν η μάχη είναι σημαντική και ως τον θάνατο».
 
Γενικότερα οι αρχαίοι Έλληνες – γυναίκες και άνδρες – ήταν image conscious και θεωρούσαν την εικόνα τους ιδιαίτερα σημαντική. Κρίνοντας κανείς από εικόνες που δείχνουν γυναίκες να καλλωπίζονται ακόμα και από το 1500 π.Χ. και από τα πάμπολλα δείγματα από «πυξίδες» (μικρά αγγεία για καλλυντικά, κρέμες κ.λπ.) και άλλα ευρήματα, θα μπορούσε κανείς να πει ότι οι αρχαίοι Έλληνες σήμερα θα ξημεροβραδιάζονταν με ένα περιοδικό ομορφιάς στο χέρι. Και όπως γίνεται συνήθως όλοι ήθελαν αυτό που δεν έχουν. Ξανθές μπούκλες, λευκό επιδερμίδα και έντονο βλέμμα ήταν η τάση.
 
Παρά τη μεγάλη προσπάθεια που κατέβαλλαν και την επιμέλεια με την οποία ασχολούνταν με την εμφάνιση τους, ιδεώδες και στόχος ήταν όλα να φαίνονται φυσικά. Αν και όλοι πάσχιζαν να βελτιώσουν την εικόνα τους, έπρεπε η βελτιωμένη εκδοχή τους να φαίνεται ως το φυσικό τους look – oι μόνες που κατέφευγαν στην υπερβολή ήταν οι εταίρες και συχνά το υπερβολικά έντονο μακιγιάζ μαρτυρούσε το επάγγελμα.
 
Statement κομμώσεις
Όλες οι ελεύθερες γυναίκες είχαν μακριά μαλλιά. Μόνο οι σκλάβες, όσες ήταν σε βαθύ πένθος και οι ηλικιωμένες, γυναίκες τα έκοβαν κοντά. Όλες οι υπόλοιπες περιποιούνταν τα μαλλιά τους με ελαιόλαδο και αρώματα και τα στόλιζαν με μικρά λεπτά διαδήματα, καρφίτσες ή μαντήλια. Συνηθιζόταν μάλιστα οι ελεύθερες γυναίκες να έχουν τα μαλλιά τους λυτά και οι παντρεμένες σε κότσους ή περίτεχνα πλεγμένα, όπως στις κομμώσεις των Καρυάτιδων.
Όσες είχαν ίσια μαλλιά τα κατσάρωναν με μια στρογγυλή χάλκινη ράβδο, τον «καλαμιστήρα», την αρχαία εκδοχή του σύγχρονου «ψαλιδιού». Και επειδή οι ξανθιές είδος εξωτικό και σπάνιο, πολλές «ξάνοιγαν» τα μαλλιά τους περνώντας τα με ξίδι και αφήνοντάς τα να στεγνώσoυν στον ήλιο (το ίδιο κάνει η Ζιζέλ Μπούντχεν, αλλά με βότκα). Επειδή ήταν σημαντικό να μην βλέπει ο ήλιος το πρόσωπό τους, φορούσαν καπέλα με μεγάλο γείσο και τρύπα στο κέντρο για να μπορούν όλοι να θαυμάσουν την κόμμωσή τους.
 
Αλαβάστρινο δέρμα
Με το λευκό δέρμα να αποτελεί ένδειξη αρχοντιάς και πλούτου, οι αρχαίοι Έλληνες έκαναν τα πάντα για μερικούς τόνους πιο ανοιχτή επιδερμίδα. Στην καλύτερη περίπτωση χρησιμοποιούσαν κιμωλία. Στη χειρότερη (και επειδή η κιμωλία έφευγε εύκολα), άπλωναν στο πρόσωπο τους τον αποτελεσματικό – αλλά τοξικό – κερουσίτη, τον οποίο αποκαλούσαν «ψιμμύθιον», μια λέξη που χαρακτήρισε αργότερα ολόκληρη την κοσμετολογία και έκανε την ιδιότητα του make up artist να βρει την ελληνική της μετάφραση στη λέξη «ψιμμιθιολόγος». Το πρόβλημα με τον κερουσίτη βέβαια ήταν η ίδια του η αποτελεσματικότητα, αφού πρόκειται για ανθρακικό άλας λευκού μόλυβδου. Είναι αποτελεσματικό όσο και τοξικό. Στη βάση του βρίσκεται το ίδιο συστατικό που πολλούς αιώνες αργότερα έδωσε το καθαγιαστικό λευκό χρώμα της Ελισάβετ της Αγγλίας και μάλλον τελικά την έστειλε στην αιωνιότητα, δηλητηριάζοντας την.
 
Αντίθετα με την Ελισάβετ, πάντως, οι αρχαίες Ελληνίδες πάνω στη λευκή πια επιδερμίδα τους πρόσθεταν το κόκκινο της υγείας. Ρόλο ρουζ έπαιζε η «μίλτος», ορυκτή χρωστική που συνήθως προερχόταν από τη Σινώπη, τη Λήμνο ή την Κέα. Εναλλακτικά χρησιμοποιούσαν ρίζα άγχουσας, ροδοπέταλα και πέταλα παπαρούνας, αλλά και το βαρύ χημικό κιννάβαρι, κόκκινη χρωστική από ορυκτό υδράργυρο.
 
The Look of Love
Οι αρχαίες Ελληνίδες λάτρευαν το έντονο βλέμμα και έκαναν τα πάντα για να το αποκτήσουν. Με τριχολαβίδες σχημάτιζαν τα φρύδια τους σε εντυπωσιακά τόξα και στη συνέχεα κατέστρεφαν τις ανεπιθύμητες ρίζες των τριχών που είχαν αφαιρέσει με χυμό από καπνόχορτο. Υπάρχουν μαρτυρίες ότι για άγνωστο λόγο κάποια στιγμή επικράτησε το ενιαίο φρύδι (unibrow), το οποίο δημιουργούσαν ζωγραφίζοντας το κενό ανάμεσα στα φρύδια.
 
Επιπλέον, έφτιαχναν μια βαφή αναμιγνύοντας θειούχο μόλυβδο ή αντιμονίτη με λίπος και τόνιζαν με αυτό το περίγραμμα των ματιών για να τα κάνουν να φαίνονται μεγαλύτερα, ενώ έβαφαν τα βλέφαρα με πράσινες και γαλάζιες σκιές από μαλαχίτη και αζουρίτη. Μάλιστα δεν δίσταζαν να ρίξουν σταγόνες από καρπούς ευθαλείας (της γνωστής μπελαντόνας) προκειμένου να κάνουν τις κόρες να διασταλλούν και να αποκτήσουν έτσι βλέμμα απόκοσμα γοητευτικό. Το ίδιο που κάνουν οι σημερινοί σταρ του Χόλιγουντ με κολλύρια.
Γιατί αν και τα πρότυπα και τα μέσα καλλωπισμού αλλάζουν μέσα στους αιώνες, ένα είναι σίγουρο: Η ανάγκη των ανθρώπων να προσέχουν την εμφάνιση τους και να νοιάζονται για την εικόνα τους παραμένει διαχρονική και αναλλοίωτη.

Εγγραφή στο Newsletter

Εισάγετε το email σας για να εγγραφείτε στο newsletter

Σας ευχαριστούμε! Είμαστε χαρούμενοι που γίνατε συνδρομητής μας. Σας έχουμε στείλει ένα σύνδεσμο στο email που μας δώσατε. Παρακαλώ χρησιμοποιήστε αυτόν τον σύνδεσμο για να πιστοποιήσουμε το email σας και να ολοκληρώσετε την εγγραφή σας.
Αποδέχομαι τους όρους χρήσης Δες Όρους και Συνθήκες.