Life is body & mind

Βιταμίνη D: Όταν ο ήλιος θεραπεύει

Όπως τα φυτά χρειάζονται τον ήλιο, έτσι και το σώμα μας χρειάζεται τη βιταμίνη της λιακάδας για να μείνει γερό.

Το καλοκαίρι είναι η καλύτερη μας εποχή. Το κέφι και η ενεργητικότητά μας  κορυφώνονται και δεν υπάρχει τίποτα που να μπορεί να συγκριθεί με την ευδαιμονία των στιγμών που ο ήλιος μας λούζει, ακόμα κι αν κάνουμε ηλιοθεραπεία στη βεράντα μας. Πέρα από τα αυτονόητα ίσως δεν έχουμε συνειδητοποιήσει πόσο σοβαρή, επιστημονική εξήγηση υπάρχει πίσω από τα συνθετικά της λέξης. Ήλιος που θεραπεύει.
 
Και όμως, μας λείπει
Ο κυριότερος λόγος που ο ήλιος είναι απολύτως απαραίτητος για την καλή μας υγεία  κρύβεται στις ακτίνες UVB που εκπέμπει. Μόνο με τη βοήθειά τους το σώμα μας μπορεί να παράξει την εξαιρετικά ζωτικής σημασίας βιταμίνη D. Για την ακρίβεια, παρά το όνομά της, η D είναι προ-ορμόνη, την οποία μέσα από σύνθετες διεργασίες το σώμα μας μετατρέπει στην στεροειδή ορμόνη καλσιτριόλη, δηλαδή στην ενεργή μορφή της D.

Αν και περιέχεται σε κάποιες τροφές, σε αντίθεση με άλλες βιταμίνες δεν μπορούμε να καλύψουμε τις ανάγκες του οργανισμού μας μέσω της διατροφής -εκτός κι αν τρώμε κάθε μέρα αποκλειστικά γενναίες ποσότητες άγριου σολομού, κρόκους αυγών, κάποια είδη μανιταριών και πίνουμε ανελλιπώς μουρουνέλαιο.
Θα σκεφτείς πως ζώντας σε μια χώρα σαν την Ελλάδα, όπου οι ημέρες ηλιοφάνειας τον χρόνο είναι πολλές -κατά μέσον όρο 211 στην Αθήνα, ενώ π.χ. στη Ρόδο φτάνουν τις 300- ακόμα και το χειμώνα, είμαστε καλυμμένοι. Και όμως, όχι.
 
Οι μελέτες δείχνουν πως μεγάλο μέρος του πληθυσμού, παρουσιάζει έλλειψη και το φαινόμενο είναι παγκόσμιο. Ο σύγχρονος τρόπος ζωής που μας υποχρεώνει να περνάμε πολλές ώρες της ημέρας εντός, δεν βοηθάει. Η αιθαλομίχλη στις πόλεις, η εκτεταμένη μεν αλλά απολύτως απαραίτητη χρήση των αντηλιακών είναι επίσης αιτίες, αφού μπλοκάρουν το μεγαλύτερο μέρος της UVB ακτινοβολίας. Με τις κατάλληλες ιατρικές εξετάσεις μπορεί κανείς εύκολα να διαπιστώσει τα επίπεδα της βιταμίνης D στον οργανισμό του και να μάθει από τον γιατρό αν είναι ή όχι επαρκή και τι ακριβώς πρέπει να κάνει για να τα διατηρεί φυσιολογικά.
 
Τι κάνει τη D τόσο ζωτική
Μέχρι πριν από μερικές δεκαετίες πιστεύαμε πως ο ρόλος της ήταν σημαντικός κυρίως για να έχουμε γερά οστά. Η σύνδεση της βιταμίνης D με την υγεία του μυοσκελετικού μας συστήματος έγινε όταν οι γιατροί άρχισαν να παρατηρούν πως η λήψη μουρουνέλαιου προλάμβανε και αντιμετώπιζε την παιδική ραχίτιδα. Πραγματικά χωρίς αυτήν ο σκελετός δεν απορροφά σωστά το ασβέστιο και τον φώσφορο, που χρειάζεται για να αναπτυχθεί σωστά και να παραμείνει δυνατός. Ήδη από τις δεκαετίες του 1980 και 1990 έχει διαπιστωθεί πως κάθε μας κύτταρο και ιστός τη χρειάζεται ως ρυθμιστικό παράγοντα για να λειτουργεί σωστά και να αποδίδει στο μέγιστο καθώς και ότι βοηθά στην επικοινωνία μεταξύ των κυττάρων.

Σήμερα, αν και η θετική συμβολή της D δεν έχει ακόμα διερευνηθεί πλήρως, οι επιστήμονες γνωρίζουν πως 2.000 από τα 26.000 γονίδια του ανθρώπινου γονιδιώματος ωφελούνται από αυτήν.
Σε γενικές γραμμές πέρα από γερό σκελετό τα υψηλά ποσοστά της D στον οργανισμό σημαίνουν:
* Ισχυρό ανοσοποιητικό και άρα λιγότερες μολύνσεις
* Καλή μυϊκή λειτουργία
* Καλή καρδιαγγειακή λειτουργία και κυκλοφορικό
* Καλό αναπνευστικό -υγιείς πνεύμονες
* Ανάπτυξη και καλή λειτουργία του εγκεφάλου
* Παραγωγή σεροτονίνης -της λεγόμενης και ορμόνη της ευτυχίας
* Σημαντική αύξηση της γονιμότητας
 
Η επάρκειά της συνδέεται με την πρόληψη της εμφάνισης καρδιακών νοσημάτων, του Αλτσχάιμερ, της οστεοπόρωσης και συχνών μορφών καρκίνου (ωοθηκών, προστάτη, στήθους, εντέρου). Οι ερευνητές διαπίστωσαν πως όταν ένα κύτταρο γίνεται κακοήθες, η ενεργή βιταμίνη D σε πρώτη φάση προσπαθεί να το επαναφέρει σε φυσιολογική κατάσταση και αν αυτό δεν συμβεί του μεταδίδει χημικά το μήνυμα να πεθάνει.
Αντίστοιχα, η ανεπάρκεια της D συνδέεται με σοβαρές παθήσεις όπως το άσθμα, η υπέρταση, η οστεομαλακία, η κατάθλιψη, ο διαβήτης τύπου Ι και ΙΙ αλλά και αυτοάνοσα νοσήματα όπως η πολλαπλή σκλήρυνση, η ρευματοειδής αρθρίτιδα και η νόσος του Crohn.
 
Στον ήλιο, αλλά με τρόπο
Τα συμπληρώματα διατροφής υπό την καθοδήγηση πάντοτε του γιατρού είναι μια λύση ειδικά το χειμώνα, που τα επίπεδά της βιταμίνης D πέφτουν αισθητά.
Όμως, ο φυσικός τρόπος παραγωγής, δηλαδή η ηλιοθεραπεία, είναι ο καλύτερος και οπωσδήποτε ο πιο ευχάριστος. Όμως, το αν σώμα μας θα παράξει την ποσότητα, που έχει ο οργανισμός μας ανάγκη θέλει τρόπο:
 
- Γυμνό δέρμα: Τουλάχιστον το 40% της επιδερμίδας πρέπει να μένει εκτεθειμένο στον ήλιο. Όσο περισσότερο γυμνό δέρμα τόσο μεγαλύτερη η παραγωγή. Είναι πιο αποδοτικό να είμαστε γυμνή στην πλάτη απ΄ ότι με γυμνά άκρα ή πρόσωπο. Αλλά γυμνό δέρμα δεν σημαίνει μόνο με το μαγιό, αλλά και χωρίς αντηλιακό.
-Η σωστή εποχή. Είναι το καλοκαίρι επειδή ευνοεί τη γωνία με την οποία οι ακτίνες του ήλιου εισέρχονται στην ατμόσφαιρα. Όσο μεγαλύτερη η γωνία και πλάγιες οι ακτίνες τόσο περισσότερο μπλοκάρoνται οι ακτίνες UVB, που είναι αυτές που κάνουν όλη τη δουλειά. 
Η κατάλληλη ώρα: Είναι η απαγορευμένη! Τις ώρες της ημέρας που οι ακτίνες του ήλιου είναι κάθετες (12.00-16.00μ.μ.) και όλοι ξέρουμε πως κανονικά πρέπει να βρισκόμαστε είτε στη σκιά, είτε με αντηλιακό SPF 50 και καπέλο είναι οι πλέον κατάλληλες για βιταμίνη D στο full. Νωρίς το πρωί και αργά το απόγευμα η παραγωγή D είναι μειωμένη. Ένας γενικός, πρακτικός κανόνας για να καταλάβουμε τη γωνία των ακτινών είναι η σκιά μας. Όσο μικρότερη τόσο καλύτερα. Όταν οι σκιές μας μακραίνουν το αποτέλεσμα δεν είναι το προσδοκώμενο, όποια κι αν είναι η εποχή του χρόνου.
Η διάρκεια έκθεσης. Εξαρτάται από την εποχή -το καλοκαίρι η διαδικασία επιταχύνεται- και τον τύπο του δέρματος. Όσο πιο ανοιχτόχρωμη η επιδερμίδα τόσο γρηγορότερα συνθέτει το σώμα D. Οι μελαχρινές  επιδερμίδες, που διαθέτουν περισσότερη μελανίνη, το φυσικό αντηλιακό του δέρματος, χρειάζονται μεγαλύτερο χρόνο έκθεσης. Ένας πρακτικός τρόπος υπολογισμού των λεπτών ηλιοθεραπείας που απαιτούνται ώστε να πάρουμε τη D που χρειαζόμαστε είναι να μείνουμε στον ήλιο τον μισό χρόνο από όσος χρειάζεται για να καούμε. Οι πολύ ανοιχτές επιδερμίδες (τύποι Ι, ΙΙ και ΙΙΙ) χρειάζονται περίπου 15-30 λεπτά, ενώ οι πιο σκούρες (τύποι IV, V, VI) τουλάχιστον 1 ώρα ή και περισσότερο. Σε αυτόν τον χρόνο το σώμα μπορεί να παράξει 10.000-25.000 IU βιταμίνης D.
Ασφαλώς! Αμέσως μετά την ηλιοθεραπεία χωρίς προστασία, η εφαρμογή αντηλιακού είναι βέβαια επιβεβλημένη. Ιδανικά, θα πρέπει να περιμένουμε 20-30 λεπτά στη σκιά για να δώσουμε το χρόνο αφ΄ενός στην επιδερμίδα μας να ηρεμήσει και αφετέρου στο αντηλιακό να δράσει.
 

Μάθε ακόμα
Δεν επηρεάζει μόνο ο τύπος του δέρματος και η εποχή την παραγωγή βιταμίνης D. Υπάρχουν κι άλλοι παράγοντες.

  • Το γεωγραφικό μήκος. Όσο απομακρυνόμαστε από τον Ισημερινό τόσο πιο δύσκολη η παραγωγή, αφού αλλάζει η γωνία των ακτινών και γίνονται όλο και πιο πλάγιες.
  • Το υψόμετρο. Όσο μεγαλύτερο τόσο καλύτερα. Στο βουνό ο ήλιος είναι πιο δυνατός απ΄ότι στις ακτές.
  • Η ηλικία. Όσο νεαρότεροι τόσο καλύτερα. Στα 20 παράγουμε πιο εύκολα και περισσότερη D απ΄ότι στα 60 ή στα 70.
  • Η συννεφιά. Τα σύννεφα φιλτράρουν δραστικά τις UVB κι έτσι μικρότερο ποσοστό τους φτάνει στην επιδερμίδα μας.
  • Η ατμοσφαιρική μόλυνση. Ο μολυσμένος αέρας των πόλεων απορροφά τις UVB και τις αντανακλά πίσω στο διάστημα πριν φτάσουν σε εμάς.
  • Οι τζαμαρίες. Τα τζάμια μπλοκάρουν ολοσχερώς την UVB ακτινοβολία, οπότε μην υπολογίζετε στον ήλιο που μπαίνει από τα κλειστά παράθυρα του γραφείου ή του αυτοκινήτου μας. 

Εγγραφή στο Newsletter

Εισάγετε το email σας για να εγγραφείτε στο newsletter

Σας ευχαριστούμε! Είμαστε χαρούμενοι που γίνατε συνδρομητής μας. Σας έχουμε στείλει ένα σύνδεσμο στο email που μας δώσατε. Παρακαλώ χρησιμοποιήστε αυτόν τον σύνδεσμο για να πιστοποιήσουμε το email σας και να ολοκληρώσετε την εγγραφή σας.
Αποδέχομαι τους όρους χρήσης Δες Όρους και Συνθήκες.