Life is body & mind

Σύνδρομο Burnout: Η «επιδημία» που αγαπάει τις γυναίκες

Σε τι διαφέρει από την κατάθλιψη -αν και της μοιάζει πολύ- και τι μπορούμε να κάνουμε για να προλάβουμε την εξάντληση.

Δεν είναι τόσο η σωματική κούραση -άλλωστε αν καταφέρεις να κοιμηθείς κανονικά ή λίγο περισσότερο το Σαββατοκύριακο θα ανακάμψεις από τις υπερωρίες της εβδομάδας. Είναι που το πρωί έχεις αληθινή άρνηση να σηκωθείς ακόμα κι όταν ξαπλώνεις νωρίς. Είναι πώς και μόνο στη σκέψη να ετοιμαστείς για το γραφείο θέλεις να βάλεις -αν δεν τα έχεις ήδη βάλει- τα κλάματα σαν μικρό παιδί που δεν θέλει να πάει στο σχολείο. Είναι που η απόδοσή σου έχει πέσει αισθητά και με δυσκολία ολοκληρώνεις πια το πιο απλό report. Είναι που στο μυαλό σου επικρατεί μια μόνιμη θολούρα από το άγχος. Που δεν συγκρατείς πλέον τίποτα και η μνήμη σου έχει γίνει κυριολεκτικά χρυσόψαρου με τόση υπερφόρτωση. Είναι που πλέον και το παραμικρό σου φαίνεται βουνό και δυσκολεύεσαι να δεις καθαρά και να πάρεις αποφάσεις. Που κάνεις το ένα λάθος πίσω από το άλλο ακόμα και σε εργασίες ρουτίνας, που άλλοτε εκτελούσες στην εντέλεια by default. Κι αυτό σου προκαλεί ακόμα μεγαλύτερο στρες και η αίσθηση ανεπάρκειας. Νιώθεις πως δεν τα καταφέρνεις, ότι οι άλλοι σε αφήνουν πίσω, σε ξεπερνούν κι αυτό σε απογοητεύει βαθιά και σε θλίβει ακόμα πιο πολύ, όταν δεν σε οδηγεί σε πανικό!
 
Πώς θα τα βγάλεις πέρα;
Η οξυθυμία έχει γίνει δεύτερη φύση σου και μπορείς να εκραγείς με ασήμαντες αφορμές. Δεν αντλείς την παραμικρή ικανοποίηση και χαρά από όσα επιδίωξες και πέτυχες στην καριέρα σου. Όσο κι αν προσπαθείς δεν βρίσκεις πια κανένα νόημα σε αυτό που κάνεις και σ΄αυτό που έκανες σκοπό της ζωής σου, τώρα μοιάζει ανούσια. Δεν έχεις κέφι και ενέργεια για τίποτα ούτε όταν επιστρέφεις στο σπίτι. Βουλιάζεις σε αδράνεια στον καναπέ και κοιτάζεις την οθόνη της TV χωρίς να βλέπεις. Στο πίσω μέρος του μυαλού σου βουίζουν διαρκώς οι εκκρεμότητες που στοιβάζονται στο γραφείο σου. Οι συναναστροφές σε κουράζουν και δεν έχεις κέφι ούτε για να βγάλεις τον σκύλο, ούτε για να παίξεις λίγο με τα παιδιά. Κάνεις τα πάντα σαν ρομπότ. Διεκπεραιωτικά. Χωρίς κανένα κέφι ή πρωτοβουλία. Αναρωτιέσαι τι σου συμβαίνει. Μήπως έχεις κατάθλιψη; Δεν το έχεις συνειδητοποιήσει αλλά έχεις προ πολλού ξεπεράσει το όριο της υπερκόπωσης. Έχεις πια «καεί».

Υπερβάλλον ζήλος
Ο Παγκόσμιος Οργανισμό Υγείας (W.H.O.) χαρακτηρίζει επίσημα το «κάψιμο» σαν «μια κατάσταση κρίσιμης εξάντλησης» και την περιγράφει ως «όχι μεμονωμένο γεγονός, αλλά μια διαδικασία κατά την οποία τα καθημερινά άγχη και η πίεση σταδιακά υπονομεύουν την πνευματική και σωματική υγεία του ατόμου». Το burnout δεν θεωρείται, λοιπόν, ψυχική νόσος αλλά περισσότερο μια μορφή χρόνιου εργασιακού στρες. Φυσικά, έχουν καταγραφεί ακραία περιστατικά ατόμων που κάποια στιγμή έχουν κυριολεκτικά «σβήσει» καταλήγοντας στο νοσοκομείο, αφού ο εγκέφαλός τους αποφασίζει να κατεβάσει τον γενικό θέτοντας το σύστημα σε safe mode. Αλλά στις περισσότερες περιπτώσεις το «κάψιμο» εκδηλώνεται με σημάδια έντονου άγχους -ίσως και κρίσεις πανικού-, και το άτομο διακατέχεται από βαρυθυμία και νιώθει αποκομμένο από την ίσια του τη ζωή.

«To σύνδρομο burnout, είναι γνωστό από τη δεκαετία του ‘70, και σημαίνει την επαγγελματική εξουθένωση. Έχει πολλά συμπτώματα που μοιάζουν με την κατάθλιψη, αλλά η σημαντική διαφορά είναι, ότι αφορούν μόνο τον τομέα της εργασιακής ζωής κι όχι όλες τα πτυχές του εαυτού και της ζωής των εξουθενωμένων επαγγελματικά ανθρώπων. Ο δυτικός τρόπος ζωής, με την απόλυτη κυριαρχία του ανταγωνισμού, οι όλο και μεγαλύτερες απαιτήσεις για επιτυχία, απόκτηση υλικών αγαθών, θέσης και κοινωνικού στάτους, σε συνδυασμό με τη συνεχή πίεση που δέχονται οι εργαζόμενοι για όλο και μεγαλύτερη απόδοση, βάζουν τους ανθρώπους σ’ ένα αέναο και χωρίς τέλος κυνήγι της ιδανικής εικόνας του «επιτυχημένου ανθρώπου» λέει η ψυχολόγος και ψυχοθεραπεύτρια Θεανώ Πολυζωγοπούλου. «Το “American dream” του κόσμου μας, όπου ο καθένας μπορεί να φτάσει όπου θέλει, αρκεί να δουλέψει πολύ σκληρά, έχει γίνει παγίδα. Το υιοθετούμε άκριτα, χωρίς να λαμβάνουμε υπ’ όψιν μας πως υπάρχουν πολλές άλλες παράμετροι που επιδρούν. Τρέχουμε λοιπόν ν’ αποδείξουμε πως «είμαστε αρκετά καλοί, εργατικοί, άξιοι», ώστε ν’ ανήκουμε στην ομάδα των επιτυχημένων και να έχουμε υποσυνείδητα την πολυπόθητη έγκριση των σημαντικών άλλων «γονέων» και της «κοινωνίας», έτσι όπως τα έχουμε εσωτερικεύσει και τ’ ακούμε ως «δικές» μας φωνές κι επιθυμίες» εξηγεί η ειδικός.
 
Αν στα παραπάνω προσθέσουμε την πίεση και την ανασφάλεια που έχει επιφέρει στον εργασιακό χώρο η οικονομική κρίση σε κοινωνίες όπως η ελληνική, και ιδιαίτερα σε ανθρώπους με οικογένεια, στεγαστικό και υποχρεώσεις, οι οποίοι δεν τολμούν να εναντιωθούν στις ολοένα αυξανόμενες απαιτήσεις στη δουλειά τους από φόβο μην τη χάσουν, η εξάντληση είναι κυριολεκτικά μόνο ζήτημα χρόνου.

Γυναικεία υπόθεση
Στην ερώτηση αν οι γυναίκες είμαστε πιο επιρρεπείς στο burnout συγκριτικά με τους άνδρες η απάντηση της ψυχολόγου είναι θετική. «Οι έρευνες δείχνουν πως υπάρχει στατιστικά σημαντική διαφορά ως προς το φύλο, με τις γυναίκες να έχουν μεγαλύτερη ποσοστιαία αναλογία από τους άντρες. Επίσης, υπάρχει διαφορά ανάμεσα στα φύλα, ως προς τους παράγοντες που προκαλούν το burnout. Αυτό που φαίνεται να επιδρά εξίσου και στα δυο φύλα, είναι οι υψηλές εργασιακές απαιτήσεις με ταυτόχρονη έλλειψη προσωπικού ελέγχου» απαντά η κ. Πολυζωγοπούλου. Λογικό, αν σκεφτούμε πως πέρα από τη δουλειά τους, η φροντίδα της οικογένειας και του σπιτιού που παραδοσιακά βαρύνει τις γυναίκες, που εντέλει δεν χαλαρώνουν ποτέ. Σε όλα αυτά ας συνυπολογιστεί, το γεγονός πως σήμερα πάμπολλες εργαζόμενες είναι αυτές που φέρνουν το ψωμί στο σπίτι τους έχοντας ταυτόχρονα να διαχειριστούν και τη βεβαρυμμένη ψυχολογία ενός συντρόφου, που δεν βρίσκει για μήνες ή και χρόνια δουλειά.

Τι μπορούμε να κάνουμε, λοιπόν πριν καούμε ολοκληρωτικά; Ευτυχώς, υπάρχει διέξοδος. Και αυτή είναι οι απλές, μικρές, καθημερινές  χαρές, που οφείλουμε να απολαμβάνουμε ώστε να μην αδειάσει το power bank μας. Ας πλυθούν αργότερα ή ας μείνουν άπλυτα τα τζάμια κι ας επενδύσουμε αυτόν τον λίγο χρόνο μέσα στην ημέρα μας σε κάτι πιο ευχάριστο, όπως μια μικρή βόλτα, χορεύοντας με τα παιδιά μας ή απλά επιτρέποντας στον εαυτό μας να μην κάνει για λίγο απολύτως τίποτα. Χωρίς τηλεόραση και με το κινητό σε λειτουργία πτήσης. Να αποφορτιστείς μένοντας ήρεμη με θέα το ταβάνι. «Το «τίποτα» είναι συνυφασμένο με την τεμπελιά, την απαξία, την κοινωνική ανικανότητα. Έρχεται κόντρα στις πεποιθήσεις του δυτικού κόσμου, που θέλει τον επιτυχημένο άνθρωπο πάντα δραστήριο σε όλα τα επίπεδα. Αυτό μας έφερε στην κατάσταση, όπου έχουμε χάσει τελικά τα αυτονόητα και πρέπει να τα επαναπροσδιορίσουμε και να επαναξιολογήσουμε τι είναι σημαντικό και τί όχι. Η διεκδίκηση περισσότερου ελεύθερου χρόνου, η απενοχοποίηση της ξεκούρασης και της απαραίτητης για την ανάκτηση των δυνάμεών μας αδράνειας, η διαφοροποίηση του εαυτού μας και η εστίαση στις πραγματικές και ουσιαστικές μας ανάγκες, είναι ο δρόμος για να ελαφρώσουμε σιγά σιγά τη ζωή μας από τα άχρηστα και τοξικά βάρη. Το να μπορούμε να εστιαζόμαστε και να χαιρόμαστε τις μικρές καθημερινές χαρές είναι μια καλή πρακτική» εξηγεί η Θεανώ Πολυζωγοπούλου.
 
Είναι που νιώθεις, πως καμιά ανταμοιβή, καμιά αύξηση ή προαγωγή και κανένας έπαινος δεν μπορεί πια να σου προσφέρει και το μόνο που θέλεις είναι να πατήσεις ένα κουμπί και να βρεθείς σε μια παραλία χωρίς wi-fi, ατζέντα και υποχρεώσεις. 
 

Εγγραφή στο Newsletter

Εισάγετε το email σας για να εγγραφείτε στο newsletter

Σας ευχαριστούμε! Είμαστε χαρούμενοι που γίνατε συνδρομητής μας. Σας έχουμε στείλει ένα σύνδεσμο στο email που μας δώσατε. Παρακαλώ χρησιμοποιήστε αυτόν τον σύνδεσμο για να πιστοποιήσουμε το email σας και να ολοκληρώσετε την εγγραφή σας.
Αποδέχομαι τους όρους χρήσης Δες Όρους και Συνθήκες.