Life is my body

H τέχνη του να μην κάνεις τίποτα

Όπως εξηγεί ο βραβευμένος φυσικός Άλαν Λάιτμαν στο βιβλίο «In Praise of Wasting Time», το να χάνουμε το χρόνο μας μην κάνοντας απολύτως τίποτα σύντομα θα είναι απολύτως απαραίτητο.

 

Σκεφτείτε πότε ήταν η τελευταία φορά που κάνατε κάτι πραγματικά αργά. Η τελευταία φορά που καθίσατε για δεκαπέντε έστω λεπτά χωρίς να κάνετε απολύτως τίποτα. Που δεν κοιτάξετε το κινητό σας. Οι νέες τεχνολογίες έχουν εξαφανίσει κάθε ίχνος γαλήνιας αδράνειας από τη ζωή μας.

 

Σύμφωνα με τον καθηγητή Λάιτμαν (έγινε διάσημος για το βιβλίο «Τα όνειρα του Άινσταν»), η ρίζα πολλών σύγχρονων προβλημάτων, από το γενικευμένο άγχος και το σύνδρομο FOMO (Fear of Missing out, η αίσθηση ότι συνέχεια κάτι συμβαίνει και το χάνουμε) μέχρι αδυναμία συγκέντρωσης και την μόνιμη αίσθηση κούρασης, είναι ότι είμαστε πια συνεχώς διασυνδεδεμένοι.

 

Πριν από 150 χρόνια δεν υπήρχαν τηλέφωνα, πριν από 50 χρόνια δεν υπήρχε το ίντερνετ και πριν 25 χρόνια δεν υπήρχε η Google. Σήμερα όλα τα παραπάνω μας βομβαρδίζουν ασταμάτητα, κάθε λεπτό της ημέρας και της νύχτας καταστρέφοντας την ησυχία, τη γαλήνη, τις στιγμές ήρεμης περισυλλογής και εσωτερικού προβληματισμού, που κάθε άνθρωπος χρειάζεται για να νιώθει καλά με τον εαυτό του. Για όλο και μεγαλύτερο μέρος του χρόνου μας αντιδρούμε αυτόματα σε ερεθίσματα από παντού, χάνοντας τον έλεγχο και την ενέργεια μας. Ταυτόχρονα καλούμαστε να δημιουργούμε και να εκπέμπουμε οι ίδιοι τέτοια ερεθίσματα συνεχώς, μηχανικά σαν γρανάζια ενός μηχανήματος. Αυτή η κατάσταση συνέβη τόσο γρήγορα, που μοιάζει σχεδόν φυσιολογική. Όμως δεν είναι.

 

Ο Άλαν Λάιτμαν προειδοποιεί ότι ο offline «χαμένος» χρόνος είναι απαραίτητος για να ξέρουμε ποιοι είμαστε και τι είναι πραγματικά σημαντικό για μας. Ο Μάλερ έκανε 3ωρους ή 4ωρους περιπάτους μετά το μεσημεριανό, σταματώντας μόνο για να καταγράψει στο σημειωματάριο του κάποια ιδέα. Ο Άιντσταϊν περιέγραφε πώς επέτρεπε στη σκέψη του να «περιπλανιέται ελεύθερα» προκειμένου να συσχετίσει θεωρίες που έως τότε έμοιαζαν ασύνδετες. Ο Λάιτμαν πιστεύει ότι είναι ώρα να προστατεύσουμε τον «νεκρό» αποσυνδεδεμένο προσωπικό μας χρόνο, τόσο σε ατομικό όσο σε κοινωνικό επίπεδο.

 

Χάνομαι γιατί scrollάρω
Το 2016, στο βιβλίο «Half-Earth: Our Planet's Fight for Life» ο βιολόγος E.O. Γουίλσον πρότεινε να αποκλείσουμε τις ανθρώπινες δραστηριότητες από τον μισό πλανήτη προκειμένου να τον προστατεύσουμε καθώς από το 1970 ο άνθρωπος έχει καταστρέψει το 30% των δασών και των θαλάσσιων οικοσυστημάτων της Γης. O Άλαν Λάιτμαν προτείνει να κάνουμε αυτό ακριβώς με τον χρόνο μας. Να διαφυλάξουμε από εξωτερικά ερεθίσματα τον μισό από τον χρόνο που είμαστε ξύπνιοι προκειμένου να διαλογιστούμε με ησυχία. Υπερβολή; Ο ίδιος ισχυρίζεται ότι, όπως συμβαίνει και με την κλιματική αλλαγή, υπάρχει ένα σημείο από το οποίο και μετά η κατάσταση δεν θα είναι αναστρέψιμη. Και οδεύουμε ταχέως προς αυτό.

 

Για το «πώς» θα το καταφέρουμε, ο καθηγητής εναποθέτει τις ελπίδες του στο εκπαιδευτικό σύστημα. Πριν από δύο δεκαετίες, μια συνάδελφος του έκανε ένα πείραμα: Κάθε μέρα, στην αρχή της παράδοσης, ζητούσε από τους φοιτητές της να μείνουν ακίνητοι και σιωπηλοί για δέκα λεπτά και να σκεφτούν ό,τι θέλουν, να σημειώσουν προσωπικές τους σκέψεις, να διαλογιστούν. Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά τόσο στην απόδοση όσο και στην ικανότητα συγκέντρωσης τους, ενώ παρατήρησε πως οι μαθητές της ήταν πολύ πιο ήρεμοι. Σήμερα οργανώσεις mindfulness προωθούν στις ΗΠΑ την ιδέα της καθιέρωσης περιόδων ήσυχου διαλογισμού στη διάρκεια της σχολικής ημέρας στα δημοτικά.

 

Ο Άλαν Λάιτμαν θέλει να γίνει το ίδιο σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Προτείνει να υπάρχουν στo γυμνάσιο και τo λύκειο δεκάλεπτα μέσα στην ημέρα, κατά τα οποία οι μαθητές θα «αποσυνδέονται» και θα μπορούν να μείνουν σιωπηλοί σε ησυχία, ενώ στο κολέγιο και το πανεπιστήμιο ο διαλογισμός μπορεί να αναβαθμιστεί σε μάθημα. Ταυτόχρονα προτείνει να καθιερωθεί στους χώρους εργασίας ένα ημίωρο ησυχίας και «αποσύνδεσης» σε έναν χώρο όπου τηλέφωνα και κομπιούτερ θα είναι απαγορευμένα και να δημιουργηθούν «screen free» σημεία στους δημόσιους χώρους. Αλλά πρώτα από όλα, θέλει να εφαρμόσουμε όλοι κάτι που ήδη υιοθετούν κάποιες οικογένειες –με διασημότερη ίσως εκείνη του πατέρα όλων των tablet και smartphones, Στιβ Τζομπς. Ένα χρονικό διάστημα μέσα στην ημέρα, συνήθως στο δείπνο, όπου όλες οι οθόνες κλείνουν. Μια ώρα αφιερωμένη στην ηρεμία και την επικοινωνία μεταξύ των μελών της οικογένειας.

 

Μπορεί να γίνει; Δύσκολα, αλλά ευκολότερα από το να περιφράξουμε τον μισό πλανήτη. Όπως δηλώνει και ο Λάιτμαν, δεν γίνεται να γυρίσουμε πίσω στο χρόνο και να ξε-εφεύρουμε τις τεχνολογίες. Όμως πρέπει να προστατεύσουμε τους εαυτούς μας και τα παιδιά μας. Και το πρώτο βήμα είναι να αναγνωρίσουμε το κόστος που έχει ο συνεχώς διασυνδεδεμένος κόσμος στον εσωτερικό μας κόσμο.

Εγγραφή στο Newsletter

Εισάγετε το email σας για να εγγραφείτε στο newsletter

Σας ευχαριστούμε! Είμαστε χαρούμενοι που γίνατε συνδρομητής μας. Σας έχουμε στείλει ένα σύνδεσμο στο email που μας δώσατε. Παρακαλώ χρησιμοποιήστε αυτόν τον σύνδεσμο για να πιστοποιήσουμε το email σας και να ολοκληρώσετε την εγγραφή σας.
Αποδέχομαι τους όρους χρήσης Δες Όρους και Συνθήκες.