Life is my body

Ικιγκάι: Το Νόημα της Ζωής α λα ιαπωνικά

Οι Ιάπωνες μοιάζουν να έχουν βρει τo βαθύτερο νόημα στη φιλοσοφία του Ικιγκάι που όχι μόνο εξασφαλίζει υγεία και μακροζωία, αλλά και μια καθημερινότητα που σε κάνει να ξυπνάς χαρούμενος κάθε πρωί.

 


Αν ήταν ένα marketing motto θα ήταν «πώς να ζήσεις έναν αιώνα και να ζήσεις καλά». Αλλά αυτή η πανάρχαια ιαπωνική ιδέα είναι κάτι παραπάνω από μία ατάκα. Η λέξη «ικιγκάι» αποτελείται από δύο μικρές λέξεις που αντιστοιχούν σε μεγάλες ιδέες με πολλαπλές και πλατιές ερμηνείες. Σε ελεύθερη μετάφραση, Ίκι και Γκάι σημαίνουν «Ζωή που Αξίζει τον Κόπο». Τίποτα λιγότερο από το νόημα της ζωής δηλαδή, κρυμμένο σε τέσσερα μόλις ιδεοσύμβολα της μοναδικής ιαπωνικής λιτότητας. Είναι μια ιδέα που οι Δυτικοί ανακάλυψαν αναζητώντας το μυστικό της νεότητας στον τόπο με τους περισσότερους και πιο δραστήριους υπεραιωνόβιους στον κόσμο, το νησί Οκινάουα.

 

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Ψάχνοντας το μυστικό της μακροζωίας, ο δημοσιογράφος του National Geographic, ερευνητής και συγγραφέας Νταν Μπιούτνερ εντόπισε το 2008 τις πέντε περιοχές στον πλανήτη με κοινότητες που είχαν τους περισσότερους υγιείς ηλικιωμένους άνω των 90. Οι πέντε αυτές «Μπλε Ζώνες», όπως τις ονόμασε, είναι η χερσόνησος Νικόγια στην Κόστα Ρίκα, η Σαρδηνία, η Ικαρία, μια κοινότητα Αντβεντιστών της Έβδομης Ημέρας στη Λόμα Λίντα της Καλιφόρνιας και η Οκινάουα στην – έτσι και αλλιώς διάσημη για τη μακροζωία και το επίπεδο ζωής της – Ιαπωνία.

 

Εξετάζοντας τις πέντε «Μπλε Ζώνες» δεν ήταν δύσκολο να ανακαλύψει το κοινό τους μυστικό της μακροζωίας: τον τρόπο της καθημερινής ζωής των κατοίκων. Αυτός έχει αναλυθεί ήδη σε άπειρα συγγράμματα και βιβλία, αλλά οι βασικοί του παράμετροι είναι τέσσερις:

 

* Όλοι τρώνε πολλά λαχανικά, φρούτα και ψάρια, λίγο κρέας και αυτό δικής τους συνήθως εκτροφής και πίνουν λίγο αλλά συχνά, συνήθως κόκκινο κρασί.


* Όλοι ακολουθούν ένα ήπιο πρόγραμμα καθημερινής άσκησης – χωρίς να το ξέρουν. Πηγαίνουν σχεδόν παντού περπατώντας ή με το ποδήλατο, κάνουν ήπιες αγροτικές εργασίες, απολαμβάνοντας τον κήπο και το μποστάνι τους, το οποίο τους εξασφαλίζει, εκτός από άσκηση, αρκετές ώρες στον ήλιο και τον καθαρό αέρα και μια διατροφή που κανένα σουπερμάρκετ δεν μπορεί να προσφέρει.


* Ο ρυθμός ζωής θυμίζει την προβιομηχανική εποχή, χωρίς άγχος και τρεχάλα: στις «Μπλε Ζώνες» μπορείς να ζήσεις χωρίς ρολόι ή smartphone. Απλώς ακολουθείς το πρόγραμμα που η φύση επιβάλλει με την εναλλαγή μέρας-νύχτας και των εποχών. Περίπου όπως πριν από 300 χρόνια, δηλαδή.


* Όλοι δίνουν μεγάλη σημασία στις καλές διαπροσωπικές σχέσεις και προσπαθούν να διατηρούν στενούς δεσμούς μέσα στην οικογένεια και την κοινότητα. Κανείς δεν θέλει να μεγαλουργήσει ατομικά και σε βάρος των υπολοίπων. Αντίθετα, απολαμβάνουν την καθημερινότητα παρέα με συγγενείς και φίλους. Άλλωστε μιλάμε για μικρές κοινότητες, όπου δεν μπορείς να κρυφτείς ούτε να ζήσεις σε καθεστώς σύγκρουσης.


Το Αίνιγμα της Οκινάουα

Ανάμεσα σε αυτές τις «Μπλε Ζώνες», μία ξεχώρισε από την αρχή. Οι κάτοικοι κάποιων απομακρυσμένων χωριών της Οκινάουα, όπως του Ογκίμι, ξεπερνούν τους ηλικιωμένους των υπόλοιπων ζωνών κατά σχεδόν 10% σε ηλικιακούς μέσους όρους. Δεν είναι όμως μόνο το μεγάλο ποσοστό υπεραιωνόβιων στην περιοχή που έβαλε τη ζωή τους στο μικροσκόπιο. Αυτοί οι αιωνόβιοι παρουσιάζουν και το χαμηλότερο ποσοστό σε καρκίνους και καρδιοπάθειες, τα λιγότερα περιστατικά άνοιας, τους χαμηλότερους δείκτες χοληστερίνης, ελευθέρων ριζών και τοξινών στον οργανισμό τους. Και όλα αυτά, σε μια περιοχή που χτυπήθηκε όσο λίγες στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και δεν έχει τις σύγχρονες υποδομές της υπόλοιπης Ιαπωνίας.

 

Αυτό που εντυπωσιάζει περισσότερο τους επιστήμονες είναι ότι οι ηλικιωμένοι αυτής της περιοχής μοιάζουν πολύ νεότεροι. Είναι πολύ πιο δραστήριοι και κινητικοί, έχουν πολύ καλύτερη διάθεση και πιο έντονη κοινωνική ζωή και ακόμα και η σεξουαλική τους ζωή διαρκεί περισσότερο, με τη μετάβαση των γυναικών στην εμμηνόπαυση να έρχεται αργότερα και ηπιότερα από ό,τι σε άλλες «Μπλε Ζώνες».

 

Ερευνητές κάθε ειδικότητας έπεσαν επάνω τους ψάχνοντας για το μυστικό της μακροζωίας αλλά και της ζωτικότητας τους. Αρχικά πίστεψαν ότι το βρήκαν στην υπερκατανάλωση αντιοξειδωτικού πράσινου τσαγιού, αλλά ήταν τελικά ανάλογη με αυτή άλλων περιοχών που δεν έφταναν αυτά τα επίπεδα ευζωίας. Μετά εστίασαν στο «χάρα-χάτσι-μπου», τη φιλοσοφία του να μην τρως ποτέ πάνω από το 80% από όσο χρειάζεσαι για να νιώσεις χορτάτος. Η μακρόχρονη πέψη των καλοφαγάδων είναι γνωστό ότι επιταχύνει την κυτταρική οξείδωση, αλλά πουθενά αλλού στις «Μπλε Ζώνες» η εξίσου λιτή δίαιτα δεν έχει αυτά τα αποτελέσματα. Το μυστικό συστατικό παρέμενε μυστήριο παρά τις επιστημονικές αναλύσεις. Μέχρι που στην εξίσωση μπήκε η φιλοσοφία του Ικιγκάι.

 

Όταν όλα έχουν νόημα

Σύμφωνα με τους κατοίκους της Οκινάουα, κάθε άνθρωπος έχει το Ικιγκάι του, δηλαδή ένα τουλάχιστον πράγμα στη ζωή του που τον κάνει ευτυχισμένο. Είναι αυτό το «μαγικό» κίνητρο που τον κάνει κάθε πρωί να νιώθει πανευτυχής που ξύπνησε για να ασχοληθεί μαζί του. Δεν έχει σημασία αν είναι η νευροχειρουργική, η ξυλογλυπτική, η σχεδίαση γραμματοσειρών ή η κηπουρική. Σημασία έχει να τον κάνει να «χάνεται ευχάριστα» σε αυτό και του χαρίζει ευχάριστη ροή στην καθημερινότητά του.

 

Σύμφωνα με την ιαπωνική αυτή φιλοσοφία, για να βρεις το Ικιγκάι σου που θα σε οδηγήσει στην ευτυχία, χρειάζονται μερικά απλά βήματα. Δοκιμάζεις μέχρι να βρεις κάτι που σου αρέσει να κάνεις. Αν το κάνεις με πάθος, θα γίνεις πραγματικά καλός σε αυτό. Αν μπορείς να πληρώνεσαι από αυτό, ζεις κάνοντας αυτό που αγαπάς. Αν αφοσιωθείς σε αυτό, τότε θα προσφέρεις κάτι που χρειάζονται οι γύρω σου και θα έχεις βρει την αποστολή της ζωής σου.

 

Η μαγεία του Ικιγκάι είναι ότι από το κυνήγι του μπορεί να προκύψει μια θεραπεία για τον καρκίνο ή απλώς φρέσκα και υγιεινά λαχανικά για τους γύρω σου. Δεν έχει σημασία. Αυτό που έχει σημασία είναι ότι η ζωή σου θα έχει κάθε μέρα νόημα. Και αυτό θα σε κρατήσει ζωντανό και γερό για περισσότερο χρόνο και θα σου χαρίσει την ικανότητα να απολαμβάνεις κάθε μικρό πράγμα στη ζωή, μιας και κάθε τι εμπεριέχει το Ικιγκάι κάποιου άλλου.

 

Η πρακτική του Ικιγκάι δημιούργησε στην Οκινάουα τις «Moάι», ένα είδος λεσχών που συγκροτούν άνθρωποι με κοινά ενδιαφέροντα. Μέσα σε αυτές μπορεί κανείς να κερδίζει γνώσεις για το αντικείμενο που τον ενδιαφέρει, αλλά και να απολαμβάνει μια κοινωνική ζωή – από δείπνα, συγκεντρώσεις, ομαδικές εκδρομές ή αγώνες – με επίκεντρο το κοινό ενδιαφέρον, χάρη στο οποίο αποκτά και περισσότερους φίλους.

 


Extra tip:

Αν θέλετε να μάθετε περισσότερα για το θέμα, υπάρχουν τα εξής βιβλία:

Ικιγκάι: Τα μυστικά της Ιαπωνίας για μια μακρά και ευτυχισμένη ζωή των Έκτορ Γκαρθία και Φρανσέσκ Μιράλλιες, εκδόσεις Πατάκη

Οι Γαλάζιες Ζώνες του Νταν Μπιούτνερ, εκδόσεις Διόπτρα

Εγγραφή στο Newsletter

Εισάγετε το email σας για να εγγραφείτε στο newsletter

Σας ευχαριστούμε! Είμαστε χαρούμενοι που γίνατε συνδρομητής μας. Σας έχουμε στείλει ένα σύνδεσμο στο email που μας δώσατε. Παρακαλώ χρησιμοποιήστε αυτόν τον σύνδεσμο για να πιστοποιήσουμε το email σας και να ολοκληρώσετε την εγγραφή σας.
Αποδέχομαι τους όρους χρήσης Δες Όρους και Συνθήκες.